Inkluzivno obrazovanje i dodatna podrška

Inkluzija ili uključenje predstavlja pravo sve dece na obrazovanje, bez obzira na rasu, versku i nacionalnu pripadnost, socijalni status ili postojanje smetnji u razvoju. Što se tiče učenika sa smetnjama u razvoju, oni su do 2009. godine pohađali isključivo specijalne škole prilagođene njima, kako u fizičkom tako i u psihičkom/mentalnom pogledu. Međutim, 2009. godine, u Srbiji je po ugledu na evropske zemlje uveden zakon koji dozvoljava roditeljima učenika sa smetnjama u razvoju da upisuju svoju decu u tzv. redovne škole; što je za mnoge u Srbiji predstavljalo pravu malu revoluciju u obrazovanju.

Naravno, ovo se odnosi u praksi samo na osnovne škole pošto se u srednjim školama učenici obučavaju za određene profile; koje učenici sa smetnjama u razvoju, nažalost, ne mogu da obavljaju. Na ovaj način je nastavno osoblje u osnovnim školama stavljeno u vrlo neugodan položaj pošto mora da radi posao za koji nije obučeno i za koji postoje posebno edukovani profesionalci-defektolozi, logopedi i psiholozi.

Nastavnici u osnovnim školama moraju za svakog učenika sa manjim ili većim smetnjama u razvoju da prave poseban individualni plan (IOP) i program, koji često nije ni u kakvoj vezi sa redovnim planom i programom; i koji oni prave prema nekom svom nahođenju i trenutnoj inspiraciji. Dakle, ne postoje propisani individualni planovi za učenike sa smetnjama u razvoju koje bi propisalo Ministarstvo prosvete, već su svi ti planovi proizvoljno sačinjeni. Drugi problem je izvođenje tako proizvoljno sročenog individualnog plana, koji je napisao nastavnik koji nije obučen za tako nešto.

IOP-i se u osnovnim školama skoro i ne sprovode iako postoje na papiru; i to zbog tehničke nemogućnosti njihovog sprovođenja, kao i neobučenosti nastavnog kadra. U većini osnovnih škola IOP-i postoje samo na papiru i ne doprinose svojoj prvenstvenoj svrsi, a to je edukacija i socijalizacija učenika, koji imaju potrebu za tom vrstom dodatne podrške u radu.

Ono što je takođe bitno u vezi sa uvedenom inkluzijom je i činjenica koje mnogi izgleda nisu ni svesni, a to je da bi učenici koji nastavu prate po npr. IOP-2 bili mnogo uspešniji i srećniji da se nalaze u sredini u kojoj mogu da prate nastavu i gde se nalazi nastavno osoblje, koje je tokom četvorogodišnjih studija edukovano za rad sa njima.

Inkluzija socijalno ugroženih, kao i manjina teče po planu i daje dobre rezultate, posebno kad se ima u vidu romska manjinska zajednica u Srbiji.